ul. Fabryczna 3 18-300 Zambrów tel: 86 271-48-31 271-22-10 fax: 86 271-21-17

Uczciliśmy 78. rocznicę Bitwy o Zambrów

Tegoroczne obchody 78. rocznicy Bitwy o Zambrów rozpoczęły się 9 września rajdem rowerowym szlakiem Bitwy o Zambrów. Ok. 30 rowerzystów przemierzyło szlak liczący 25 km. Trasa rajdu przebiegała przez miejscowości: Zambrów – ul. Wyszyńskiego, Pruszki, Śledzie, Stare Zakrzewo, Sędziwuje, Zambrów – cmentarz parafialny Trójcy Przenajświętszej i Wądołki. Na ostatnim punkcie wyprawy przy pomniku mjr Stanisława Knapika w Wądołkach członek Stowarzyszenia Historycznego im. 71. Pułku Piechoty Paweł Sanewski przybliżył rowerzystom historię Bitwy o Zambrów z 1939 r., a także zaprezentował uzbrojenie i ekwipunek żołnierzy Wojska Polskiego.

W niedzielę 10 września miały miejsce główne uroczystości patriotyczne, które rozpoczęły się od mszy świętej w kościele pw. Ducha Świętego z udziałem pocztów sztandarowych, przedstawicieli władz samorządowych wszystkich szczebli, delegacji placówek oświatowych, związków i stowarzyszeń, służb mundurowych, partii politycznych, zuchów, harcerzy i wiernych z tutejszej parafii. Mszę celebrował Proboszcz parafii ks. kan. Jarosław Olszewski.

Po mszy wszyscy zebrani w pochodzie udali się pod pomnik poległych żołnierzy 71. Pułku Piechoty mieszczący się przy. ul. Prymasa Stefana Wyszyńskiego. Ta część uroczystości rozpoczęła się uczczenia minutą ciszy zmarłego ś.p. Leszka Zbijewskiego – syna ppłk. dypl. Adama Zbijewskiego – dowódcy 71. Pułku Piechoty, który przeżywszy 80 lat zmarł w dniu 22 maja 2017 roku.

Okolicznościowe przemówienie wygłosił honorowy obywatel miasta Zambrów Jerzy Dąbrowski – syn kpt. Władysława Dąbrowskiego - dowódcy I kompanii ckm, poległego w Bitwie o Zambrów w 1939 roku, następnie Apel Poległych odczytał porucznik Andrzej Pawluczuk, salwę honorową wykonali funkcjonariusze Zakładu Karnego w Czerwonym Borze. Dowódcą kompani honorowej był kapitan Marcin Karpiński.

Na zakończenie niedzielnych obchodów kilkadziesiąt delegacji złożyło kwiaty i wieńce pod pomnikiem 71. Pułku Piechoty.

Oprawę muzyczną tradycyjnie zapewniła Miejska Młodzieżowa Orkiestra Dęta prowadzona przez kapelmistrza Krzysztofa Witkowskiego. Wartę honorową pod pomnikiem zaciągnęli: funkcjonariusze Zakładu Karnego w Czerwonym Borze, harcerze z III Zambrowskiej Drużyny Harcerskiej “Grota”, członkowie Stowarzyszenia Historycznego im. 71 Pułku Piechoty oraz zuchy z 4. Gromady Zuchowej „Leśne Skrzaty” ze Szkoły Podstawowej nr 4.

Justyna Włodkowska - Kurpiewska


Przemówienie Jerzego Dąbrowskiego z dnia 10.09.2017r.

Szanowni mieszkańcy miasta Zambrowa.

Spotykamy się dziś w 78. rocznicę Bitwy o Zambrów przy pomniku poświęconym pamięci Poległych Żołnierzy 71. Pułku.

Pułk ten stacjonował w Zambrowie od września 1926 roku. Budował obiekty, które służyły nie tylko wojsku, ale i mieszkańcom miasta. Razem z mieszkańcami miasta obchodził święta państwowe i uroczystości państwowo-kościelne. W październiku 1930 roku uroczyście odsłonięto ufundowany przez Pułk pomnik ku czci Powstańców poległych w walkach pod Zambrowem w 1863 roku.

Po ogłoszeniu mobilizacji w dniu 24 sierpnia 1939 roku, w niedzielę 27 sierpnia, podczas polowej Mszę św., zaprzysiężono zmobilizowanych żołnierzy. W nocy, zgodnie z rozkazem Dowódcy Dywizji, I i II batalion Pułku wymaszerowały z Zambrowa w rejon koncentracji 18. DP pod Łomżę, a III batalion, pluton pionierów i pluton artylerii zostały skierowane do obrony „Odcinka Wizna”. Plutony pionierów i artylerii walczyły w Wiżnie do końca walk, a III batalion dołączył do pułku 6 września.

Pułk nasz był pułkiem odwodowym Dowódcy Dywizji i był kierowany w kolejne rejony zagrożeń ze strony nieprzyjaciela. W tej sytuacji od 1 września pułk brał udział w ciężkich, wyczerpujących marszach nocnych po piaszczystych drogach leśnych z rejonu Łomży poprzez Nowogród, lasy na północ od Narwi, Ostrołękę, pod Różan, Żyznowo-Zawady, wypełniając kolejne zadania bojowe. O świcie 10 września I batalion stoczył zwycięską bitwę z częścią zgrupowania niemieckiej DPanc. „Kempf”. Walcząc na bagnety po 2-godzinnej bitwie kompanie batalionu zdobyły Jakać Starą, Dworną i cały pozostawiony tam sprzęt niemiecki łącznie z armatami i czołgami. Tego dnia po południu Dowódca dywizji dowiedział się o zajęciu przez Niemców Wizny i Zambrowa. Dywizja znalazła się więc w okrążeniu. W tym czasie pułki 33 i 42 z 18. DP walczyły z Niemcami pod Łomżą i Nowogrodem. Dywizja otrzymała rozkaz odwrotu przez Zambrów, a drogę odwrotu miał otworzyć po walce z Niemcami 71. Pułk Piechoty, który był najbliżej Zambrowa.

Po całonocnym około 30-km marszu rano 11 września 71. Pułk zaatakował nieprzyjaciela w Zambrowie. III batalion z rejonu Zakrzewa po ciężkich walkach dotarł do północno-zachodniej części miasta. Ranny został d-ca batalionu mjr J. Fober, poległo wielu oficerów. I batalion z rejonu wsi Sędziwuje po ciężkich walkach opanował rynek i centrum miasta około godz 12.00. Wzięto do niewoli około 200 żołnierzy niemieckich. W czasie walk polegli dowódcy dwóch kompanii, d-ca batalionu został ranny, batalion poniósł bardzo duże straty. Broniące Zambrowa oddziały niemieckie otrzymywały wsparcie w postaci dodatkowych batalionów piechoty i artylerii z rejonu Wizny, ich przeciwnatarcie ruszyło około godziny 14.00 i zmusiło silnym ogniem artylerii i broni maszynowej nasze oddziały do wycofania się z miasta na pozycje wyjściowe. Wycofujące się oddziały zabrały z sobą niemieckich jeńców, których przetrzymywano w Łętownicy do zakończenia walk. II batalion, który wyruszył do natarcia ze skraju lasu w Wądołkach, miał przed sobą strzelnicę z wysokim kulochwytem, na którym znajdowały się niemieckie karabiny maszynowe. W silnym ogniu broni maszynowej natarcie II batalionu zatrzymało się, poległ d-ca batalionu mjr S. Knapik i szereg oficerów oraz wielu żołnierzy. Batalion nie był zdolny do wznowienia natarcia. Działania walczących batalionów piechoty skutecznie wspierały dywizjony artylerii 18. DP.

W opracowaniach historycznych szef sztabu 18. DP oszacował, że w walkach o Zambrów poległo około 400 żołnierzy, a rannych zostało około 1200, głównie z 71. pp. Straty w bitwie o Zambrów oceniano na poziomie 30-40% stanu pułku, a straty kadry zawodowej na około 60 %.

Wieczorem 11 września D-ca dywizji otrzymał rozkaz, aby resztki dywizji nocą przemieściły się w rejon Łętownicy. Rozkaz ten dotyczył wszystkich pułków 18. DP to jest: 33. pp, 42. pp i 71. pp, artylerii i kawalerii dywizyjnej oraz batalionu Obrony Narodowej „Kurpie”. Z naszego 71. pp do Łętownicy dotarło około 1400 żołnierzy, którzy w próbach wydarcia się z okrążenia pod Andrzejewem stanowili podstawową siłę uderzeniową Dywizji, ponieważ pozostałe pułki rano 12 września nie dotarły do Łętownicy walcząc z Niemcami na swoich trasach marszów.

Dywizja natrafiła w rejonie Andrzejewa na silne zgrupowanie oddziałów z czterech dywizji nieprzyjaciela. Po ciężkich walkach okupionych ogromnymi stratami, nie udało się naszym oddziałom wydostać z okrążenia. Należy pamiętać, że dywizja nie skapitulowała, a została rozbita. Bitwa pod Andrzejewem zakończyła historię istnienia 18. DP jak i 71. Pułku Piechoty.

O obecności pułku w naszym mieście przypominają znajdujące się tu bloki koszarowe, na których umieszczono tablice z informacjami historycznymi, pomnik poświęcony pamięci Poległym Żołnierzom Pułku, przy którym się co roku w rocznicę bitwy gromadzimy, Mogiła Zbiorowa na miejscowym cmentarzu żołnierzy poległych w Bitwie o Zambrów i Pomnik Żołnierza II RP postawiony staraniem Władz Miasta.

Jako syn oficera 71. Pułku wdzięczny jestem Panu Burmistrzowi i Władzom Miasta Zambrowa za organizowanie co roku tej wspaniałej patriotycznej uroczystości dla upamiętnienia rocznicy bitwy i uczczenia pamięci poległych żołnierzy w walkach o to miasto. Chciałbym bardzo srdecznie podziekować mieszkańcom Zambrowa za liczny udział w tych uroczystościach, a także za pamięć o poległych, widoczną na Mogile Wojskowej na miejscowym cmentarzu.

Cześć poległym bohaterom!

Obszerna fotorelacja z obchodów wrześniowych tutaj.

  • IMG_9469
  • IMG_9491
  • IMG_9502
  • IMG_9586
  • IMG_9588
  • IMG_9598
  • IMG_9603
  • IMG_9615
  • IMG_9640
  • IMG_9651
  • IMG_9657
  • IMG_9659
  • IMG_9674
  • IMG_9679
  • IMG_9684
  • IMG_9700
  • IMG_9714
  • IMG_9738
  • IMG_9754
  • IMG_9804